Homepage » Events » Leidens Ontzet

HET BELEG VAN LEIDEN

Op drie oktober wordt in Leiden gevierd dat de stad op 3 oktober 1574 ontzet werd door Willem van Oranje en de watergeuzen. De stad werd in dat jaar ruim vier maanden belegerd door de Spanjaarden en de situatie was nijpend. Duizenden mensen vonden de dood, voordat de watergeuzen uiteindelijk de stad binnen kwamen gevaren en haring en wittebrood uitdeelden.

Leiden bleef tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) in eerste instantie trouw aan landsheer koning Filips II van Spanje. De harde maatregelen van de Hertog van Alva tegen de Nederlandse opstandelingen, en de strenge beperkingen van de godsdienstvrijheid, leidden er uiteindelijk toe dat Leiden in 1572 de kant van Willem van Oranje en de opstandelingen koos. Om de stad weer onder Spaans gezag te krijgen begon Alva eind oktober 1573 aan de belegering van Leiden.

 

EERSTE BELEGERING

Het Leidse stadsbestuur was van tevoren al op de hoogte van het aankomende beleg, waardoor het kans zag om voorraden in te slaan. De eerste belegering van Leiden werd eind maart 1574 onderbroken, waarna het Spaanse leger wegtrok om de Slag op de Mookerheide uit te vechten met het leger van de opstandelingen. Na de Spaanse winst op de Mookerheide werd het beleg in de nacht van 25 op 26 mei 1574 hervat.


TWEEDE BELEG

De goede voorbereidingen bij het eerste beleg, werden bij het tweede beleg niet herhaald. Ondanks dat het stadsbestuur gewaarschuwd werd dat de Spanjaarden terugkwamen, legden zij geen nieuwe voorraden aan en haalden zij zelfs de Spaanse belegeringswerken niet neer. De situatie in Leiden verslechterde snel en 6.000 burgers stierven uiteindelijk van de honger en aan de pest. Het stadsbestuur weigerde zich over te geven en vooral burgemeester Pieter van der Werff werd het symbool van de Leidse prinsgezindheid. Om de bevolking moed te geven, bood hij zelfs zijn eigen lichaam aan om de burgers te voeden, met de woorden: “Dus, zo gij met mijn dood beholpen zijt, laat hand aan dit lichaam; snijdt het aan stukken, en deelt ze om, zo wijd als ’t trekken mag.”

 

WITTEBROOD, HARING EN HUTSPOT

Het Leids ontzet kwam nadat de watergeuzen dijken bij Rotterdam en Capelle aan den IJssel doorstaken en naar Leiden voeren. De Spanjaarden vluchtten voor het hoge water en de stad was bevrijd. Hierbij wordt een heldenrol toegeschreven aan Magdalena Moons, de maîtresse van de Spaanse commandant Francisco Valdez. Zij zou Valdez ervan overtuigd hebben de beslissende aanval uit te stellen, waarna de geuzen de stad konden ontzetten. Na het beleg deden de hongerige inwoners van Leiden zich tegoed aan een grote ketel hutspot, die door het weesjongetje Cornelis Joppenszoon bij de Lammenschans in het verlaten Spaanse kamp werd gevonden, en de haring en het wittebrood dat door de geuzen werd meegenomen.

Het Leids ontzet wordt sinds 1574 elk jaar herdacht in de Leidse Pieterskerk. De jaarlijkse viering met allerlei festiviteiten werd in 1886 voor het eerst gehouden, waarbij in de ochtend gratis haring en witbrood wordt uitgedeeld aan alle inwoners van Leiden.



Druk op afbeelding om te vergroten


Het officiële recept voor de Leidse Hutspot:

INGREDIËNTEN

  • 600 gram klapstuk
  • 3 deciliter water
  • 1 eetlepel zout
  • 1 1/2 kilo aardappelen
  • 1 1/2 kilo winterwortelen
  • 400 gram uien
  • 100 gram boter of margarine
  • 1 deciliter melk

 

BEREIDINGSWIJZE

Schil de aardappelen en snijd ze in grove stukken, van ongeveer gelijke grootte. Maak de winterwortelen en de uien schoon en snijd ze klein.

Breng het water met het zout aan de kook en laat de klapstuk hierin ca. 1 uur koken. Voeg de aardappelen, de wortelen en de uien aan het vlees toe en breng de massa weer aan de kook. Laat die 30 minuten doorkoken tot alles gaar is.

Haal het vlees uit de pan en houd het warm. Schenk het eventuele kookvocht af en bewaar dit. Stamp de aardappelen en groenten goed fijn en meng alles goed door elkaar.

Breng de melk met de boter of margarine aan de kook en roer dit door de hutspot. Als de stamppot te droog is, kan het met het kookvocht wat smeuïger worden gemaakt.

Snijd de klapstuk in kleine stukken en meng dit door de hutspot.



Het beleg van Leiden...the movie.